Kim jest Rzecznik Praw Pacjenta?

Prawo medyczne

08Lut

W polskim systemie prawnym istnieje szereg różnych organów, którym podstawowym zadaniem jest ochrona określonych podmiotów prywatnych i publicznych. Mowa tutaj oczywiście o różnego rodzaju rzecznikach i urzędach, które pomagają w ich pracy. Jednym z nich jest Rzecznik Praw Pacjenta – kim jest i jakie funkcje dokładnie sprawuje?

Prawa pacjenta

Każdy pacjent w Polsce ma prawo do należytej obsługi medycznej świadczonej przez wykfalifikowany personel prywatny lub publiczny. W praktyce zdarzają się jednak różne sytuacje i prawa pacjenta mogą być w większym lub mniejszym stopniu naruszane. Nierzadko dochodzi także do powstania błędów medycznych, za które odpowiedzialność można przypisać lekarzom i pielęgniarkom. 

Aby w pełni uregulować prawa pacjenta oraz zakres odpowiedzialności medycznej uchwalono ustawę z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z treścią art. 2 ww. aktu prawnego, przestrzeganie praw pacjenta określonych w ustawie jest obowiązkiem organów władzy publicznej właściwych w zakresie ochrony zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, osób wykonujących zawód medyczny oraz innych osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń zdrowotnych.

Rzecznik Praw Pacjenta

Aby zmaksymalizować ochronę pacjentów w Polsce powołano do życia specjalny organ, którym jest Rzecznik Praw Pacjenta. Możemy porównać go do innych polskich rzeczników, w tym Rzecznika Konsumentów oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Podstawowym zakresem obowiązków takich podmiotów jest oczywiście utrzymywanie straży nad przestrzeganiem konkretnych przepisów prawnych. 

Zgodnie z treścią art. 42 ust.1 powołanej wcześniej ustawy, Rzecznik Praw Pacjenta jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony praw pacjentów określonych w niniejszej ustawie oraz w przepisach odrębnych.

Rzecznikiem może zostać osoba spełniająca łącznie następujące kryteria:

  • posiada co najmniej wykształcenie wyższe i tytuł zawodowy magistra lub inny równorzędny;
  • nie była prawomocnie skazana za przestępstwo popełnione umyślnie;
  • stan jej zdrowia pozwala na prawidłowe sprawowanie funkcji Rzecznika;
  • posiada wiedzę i doświadczenie dające rękojmię prawidłowego sprawowania funkcji Rzecznika.

Rzecznik nie może:

  • zajmować innego stanowiska, z wyjątkiem stanowiska profesora szkoły wyższej, ani wykonywać innych zajęć zawodowych;
  • należeć do partii politycznej;
  • prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z obowiązkami i godnością jego urzędu.

Rzecznik jest powoływany przez Prezesa Rady Ministrów spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru.

Zakres uprawnień Rzecznika Praw Pacjentów

Do zakresu działania Rzecznika Praw Pacjenta należy:

  • prowadzenie postępowań w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów;
  • prowadzenie postępowań wyjaśniających; 
  • wykonywanie zadań w sprawach cywilnych;
  • ochrona praw pacjentów korzystających ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez szpital psychiatryczny;
  • opracowywanie i przedkładanie Radzie Ministrów projektów aktów prawnych dotyczących ochrony praw pacjenta;
  • występowanie do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej bądź o wydanie lub zmianę aktów prawnych w zakresie ochrony praw pacjenta;
  • opracowywanie i wydawanie publikacji oraz programów edukacyjnych popularyzujących wiedzę o ochronie praw pacjenta;
  • współpraca z organami władzy publicznej w celu zapewnienia pacjentom przestrzegania ich praw, w szczególności z ministrem właściwym do spraw zdrowia;
  • przedstawianie właściwym organom władzy publicznej, organizacjom i instytucjom oraz samorządom zawodów medycznych ocen i wniosków zmierzających do zapewnienia skutecznej ochrony praw pacjenta;
  • współpraca z organizacjami pozarządowymi, społecznymi i zawodowymi, do których celów statutowych należy ochrona praw pacjenta;
  • współpraca w zakresie przestrzegania praw pacjenta z podmiotami udzielającymi świadczeń zdrowotnych;
  • analiza skarg pacjentów w celu określenia zagrożeń i obszarów w systemie ochrony zdrowia wymagających naprawy;
  • wykonywanie innych zadań określonych w przepisach prawa lub zleconych przez Prezesa Rady Ministrów.

Warto w tym miejscu podkreślić, że organy i instytucje, do których Rzecznik zwrócił się z wnioskami są obowiązane ustosunkować się do tych wniosków w terminie 30 dni od dnia ich otrzymania.

Rzecznik może przetwarzać wszelkie informacje, w tym dane osobowe niezbędne do realizacji swoich ustawowych zadań. Rzecznik przetwarza dane osobowe wyłącznie w celu ochrony praw pacjentów przy realizacji wyznaczonych mu zadań. Administratorem takich danych jest sam Rzecznik Praw Pacjenta.

Dane osobowe podlegają zabezpieczeniom zapobiegającym nadużyciom lub niezgodnemu z prawem dostępowi lub przekazywaniu polegającym co najmniej na:

  • dopuszczeniu przez administratora danych do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób pisemnie do tego upoważnionych;
  • pisemnym zobowiązaniu się osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania ich w tajemnicy;
  • regularnym testowaniu i doskonaleniu stosowanych środków technicznych i organizacyjnych.

Rzecznik może zwrócić się do Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka o podjęcie działań z zakresu ich kompetencji. Pamiętajmy jednak, że Rzecznik Praw Pacjenta i zastępcy Rzecznika nie mogą prowadzić działalności niedającej się pogodzić ze sprawowanym urzędem.

Porozmawiaj z autorem

Tomasz Czmochowski

radca prawny, partner zarządzający

tczmochowski@jczkancelaria.pl +48 603774089

Mogą Cię zainteresować

Nagranie webinaru „Błąd medyczny – definicje, odpowiedzialność, odszkodowanie – nie tylko dla lekarzy”

Nagranie webinaru „Błąd medyczny – definicje, odpowiedzialność, odszkodowanie – nie tylko dla lekarzy”

Webinar „Błąd medyczny – definicje, odpowiedzialność, odszkodowanie – nie tylko dla lekarzy”

Webinar „Błąd medyczny – definicje, odpowiedzialność, odszkodowanie – nie tylko dla lekarzy”
wszystkie wpisy