Kto ponosi odpowiedzialność za błąd medyczny?

Prawo medyczne

30Gru

Błędy zdarzają się wszędzie, dużo gorzej, gdy dotyczy to zdrowia lub życia ludzkiego. Niestety takie sytuacje nie są rzadkością, choć nie zawsze powstają z przyczyn zawinionych. Lekarze są szczególną grupą zawodową narażoną na odpowiedzialność z tytułu popełnianych błędów. Kto jednak ponosi odpowiedzialność za tego rodzaju błędy? Odpowiedź na to pytanie zależy od okoliczności całej sprawy.

Czym jest błąd medyczny?

Zanim przejdziemy do wyjaśnienia kwestii odpowiedzialności za błąd medyczny, trzeba najpierw ustalić czym jest ów błąd. Jasne jest, że wszelkie uszkodzenia na ciele pacjenta, zniszczenie jego zdrowia, a nawet doprowadzenie do śmierci w wielu przypadkach będzie wiązało się z błędem natury medycznej. Ustawodawca i doktryna posługują się jednak konkretnymi definicjami tego pojęcia.

Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 1 kwietnia 1955 r. (sygn. akt IV CR 39/54) wyraźnie określił, że  błędem w sztuce lekarskiej jest czynność (zaniechanie) lekarza w zakresie diagnozy i terapii, niezgodna z nauką medycyny w zakresie dla lekarza dostępnym. Najogólniej rzecz biorąc można stwierdzić, iż błąd medyczny to nieumyślne działanie, zaniedbanie lub zaniechanie lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej lub osoby wykonującej inny zawód medyczny, które powodują powstanie szkody u pacjenta. Powstanie błędu medycznego uzależnione jest od wystąpienia następujących elementów: 

  • postępowania niezgodnego z powszechnie uznanym stanem wiedzy medycznej, 
  • winy nieumyślnej (tzw. lekkomyślność lub niedbalstwo), 
  • wystąpienia szkody, 
  • związku przyczynowego między popełnionym błędem, a ujemnym skutkiem postępowania leczniczego w postaci śmierci pacjenta, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.

Definicji błędy medycznego możemy także szukać w art. 67a ustawy 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta. Zgodnie z treścią powyższego przepisu, błędem medycznym może być także zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzenia ciała lub rozstrój zdrowia pacjenta albo śmierć pacjenta będącego następstwem niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną: 

  • diagnozy, jeżeli spowodowała ona niewłaściwe leczenie albo opóźniła właściwe leczenie, przyczyniając się do rozwoju choroby, 
  • leczenia, w tym wykonania zabiegu operacyjnego, 
  • zastosowania produktu leczniczego lub wyrobu medycznego.

Odpowiedzialność za błąd medyczny

Zgodnie z ogólnymi zasadami prawa karnego oraz cywilnego odpowiedzialność za konkretne zdarzenie ponosi jego sprawca, ewentualnie poszkodowany lub pokrzywdzony, jeśli przyczynił się do jego powstania. Podoba reguła obowiązuje w przypadku błędów medycznych, za które co do zasady odpowiada personel medyczny, który dopuścił się nieprawidłowego działania, bądź zaniechania.

Aby przypisać odpowiedzialność za omawiany błąd konkretnej osobie należy jednak wykazać związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem (śmiercią pacjenta lub utratą przez niego zdrowia) a zachowaniem sprawcy (działaniem lub zaniechaniem). Przykładowo, jeśli w trakcie akcji ratowniczej lekarz zaprzestanie czynności niezbędnych do uratowania życia pacjenta, bo odebrał w tym czasie telefon od swojej żony, pacjent zaś zmarł, można mówić o błędzie medycznym z powodu zawinionego zachowania tego medyka. Podobnie będzie w przypadku, gdy pielęgniarka w szpitalu zapomina podać lekarstwa pacjentowi o wyznaczonej godzinie, ponieważ w tym czasie zagadała się z koleżankami z pracy i pacjent ostatecznie zmarł. 

Inną sytuacją będzie jednak przypadek śmierci pacjenta z powodu podania leku, który został dopuszczony do obrotu, a który okazał się po 2 latach toksyczny. W tej sytuacji pielęgniarka, która podała lek i lekarz zlecający jej te czynność nie będą odpowiedzialni za błąd medyczny, ponieważ w chwili dokonywania czynu działali zgodnie z ówczesnymi procedurami. 

Odpowiedzialność za błąd medyczny możemy rozpatrywać niejako na trzech odrębnych płaszczyznach:

  • jako odpowiedzialność cywilnoprawną posiadającą charakter głównie odszkodowania w formie pieniężnej,
  • jako odpowiedzialność dyscyplinarną – stosowaną przez pracodawcę względem pracownika, który dopuścił się błędu medycznego. W tym zakresie w grę wchodzą kary porządkowe wskazane w Kodeksie pracy, a nawet zwolnienie w trybie dyscyplinarnym, 
  • jako odpowiedzialność karną regulowaną przez właściwe przepisy Kodeksu karnego. 

Odszkodowanie za błąd medyczny

Pozostała część artykułu jest dostępna tylko dla subskrybentów newslettera.
Podaj swój email jeśli już subskrybujesz lub zapisz się, aby czytać dalej.

Porozmawiaj z autorem

Tomasz Czmochowski

radca prawny, partner zarządzający

tczmochowski@jczkancelaria.pl +48 603774089

Mogą Cię zainteresować

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza

Udostępnianie dokumentacji medycznej

Udostępnianie dokumentacji medycznej
wszystkie wpisy